Skipulagt hreyfistarf í leikskólum hefur á síðustu árum fengið aukna athygli í umræðu um velferð, þroska og jöfn tækifæri barna. Í umræðu sem skapaðist meðal meistaranáms nemenda í námskeiðinu Umhverfisþættir í siðfræði og íþróttum kom m.a. fram að verulegur munur er á því hvaða tækifæri leikskólabörn fá til markvissrar hreyfingar. Leikskólar eru með ólíkar stefnur, aðstöðu og áherslur í hreyfingu, sem getur leitt af sér að börn koma misvel undirbúin fyrir íþróttakennslu í grunnskóla.
Hreyfing í frjálsum leik og skipulögð hreyfing:
Hreyfing er mikilvægur hluti af degi barna í leikskóla. Frjáls leikur gefur börnum tækifæri til að kanna umhverfið, læra samskipti og hafa gaman af hreyfingu. Samhliða frjálsum leik eru skipulagðar hreyfistundir mjög mikilvægar, þar fá börn markvissa þjálfun í grunnfærni m.a. eins og jafnvægi og samhæfingu. Í skipulagðri hreyfingu fá börn tækifæri til að hreyfa sig á fjölbreyttan hátt. Rannsóknir sýna fram á að skipulagðar hreyfistundir hafa jákvæð áhrif á hreyfifærni barna og viðhorf þeirra til hreyfingar.
Fá börn ójöfn tækifæri til markvissar hreyfingar á leikskólum?
Í aðalnámskrá leikskóla kemur fram að hreyfing sé einn af grunnþáttum náms og mikilvæg forsenda líkamlegan, félagslegan og andlegan þroska barna. Samkvæmt aðalnámskrá eiga leikskólar að leggja áherslu á daglega hreyfingu og markvisst hreyfiuppeldi, veita fræðslu um hreyfingu, efla hreyfifærni og skapa öruggt umhverfi sem hvetur alla til hreyfingar. Í aðalnámskrá leikskóla er hvergi minnst á íþróttakennara þó að það séu skýrar reglur um það að íþróttakennarar í grunn- og framhaldsskólum skuli vera fagmenntaðir. Leikskólar hér landi leggja mismikla áherslu á markvissa hreyfingu. Þeir búa við misgóðar aðstæður til hreyfingar og fagfólk með menntun í íþróttakennslu er oft á skornum skammti á þessu skólastigi. Íslensk rannsókn komst að þeirri niðurstöðu að hreyfing í leikskólum er oft ómarkviss og frekar háð áhuga starfsfólks fremur en skipulögðu hreyfistarfi. Leikskólakennarar eru oft þeir sem sinna skipulagðri hreyfingu, þó eru einhverjir leikskólar sem búa svo vel að hafa íþróttamenntaðan einstakling í sínu leikskólastarfi.
Að lokum
Leikskólinn ætti að veita börnum undirbúning fyrir grunnskóla, þar sem markviss hreyfing er hluti af daglegu starfi. Markviss hreyfing getur haft jákvæð áhrif á heilsu og vellíðan barna, börn sem upplifa jákvæða reynslu af hreyfingu eru líklegri til að hreyfa sig á fullorðinsárum. Við þurfum að hlúa betur að hreyfingu í leikskólagöngu barna. Við sem erum íþróttakennarar með kennsluréttindi eða í náminu þurfum að vekja athygli á mikilvægi skipulagðrar hreyfingar á leikskólum. Á þessu skólastigi erum við að byggja upp grunninn fyrir framtíð barnanna og það er mikilvægt að vanda til verka.
Heimildir til stuðnings:
Aðalnámskrá. (2024). https://adalnamskra.is/adalnamskra-leikskola/
Archer, C. og Siraj, I. (2015). Encouraging Physical Development Through Movement-Play.
SAGE Publications Ltd. https://doi.org/10.4135/9781473920439
Ingibjörg Eva Þórisdóttir, Rúnar Vilhjálmsson, & Þóroddur Bjarnason. (2019). Hreyfing og heilsa
íslenskra barna. Tímarit hjúkrunarfræðinga, 95(3), 24–31.
Ragnheiður Bjarnadóttir, & Kristín Norðdahl. (2014). Leikskólastarf og nám barna. Netla –
Veftímarit um uppeldi og menntun.
Ruiz-Esteban, C., Terry Andrés, J., Méndez, I. og Morales, Á. (2020). Analysis of Motor
Intervention Program on the Development of Gross Motor Skills in Preschoolers.
International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(13), 4891.
https://doi.org/10.3390/ijerph17134891